Menu Zamknij

Niezwykłe odkrycia podczas budowy domu. Co zrobić?

zdjęcia obiektów archeologicznych znalezionych podczas budowy

Budowa domu to wiele wyzwań – nawet takich, których zupełnie byśmy się nie spodziewali. Bardzo możliwe, że podczas prac budowlanych ekipa natrafi na przedmiot, który może mieć wartość historyczną. To stawia inwestora w trudnej sytuacji, ponieważ wymaga natychmiastowego zatrzymania robót.

Procedura zgłaszania odkrycia

O odkryciu potencjalnego zabytku należy natychmiast powiadomić właściwego terytorialnie wojewódzkiego konserwatora zabytków. Jeżeli nie jest to możliwe, powinniśmy zawiadomić wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Wynika to z art. 32 Ustawy z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jednak z obawy przed wstrzymaniem prac nagminnie zdarza się, że znaleziska archeologiczne zostają zatajone.

Po tym, gdy informacja o znalezisku dotrze do organu gminy, ma on obowiązek przekazać ją maksymalnie w ciągu trzech dni wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków. Następnie konserwator ma pięć dni od otrzymania powiadomienia, aby udać się na plac budowy i dokonać oględzin znaleziska. Jeśli we wspomnianym terminie konserwator nie sprawdzi wykopaliska, możemy prowadzić dalsze prace, nie narażając się na grzywnę.

W ramach wizji lokalnej konserwator może stwierdzić, że wartość historyczna przedmiotu nie jest duża, i zezwolić na dalszą budowę. Na prowadzenie prac może zezwolić również wtedy, gdy znaleziony przedmiot to zabytek cenny historycznie – jednak wówczas można prowadzić tylko te prace, które nie zagrażają zabytkowi. Czyli nie doprowadzą do jego uszkodzenia. Konserwator ma też prawo do wstrzymania robót i zlecenia przeprowadzenia badań archeologicznych. Kosztami badań archeologicznych można obciążyć wszystkich, którzy mają tytuł prawny do nieruchomości.

Znalezienie pozostałości wojennych oraz szczątków ludzkich i zwierzęcych

Jeżeli odkryty zostanie niewybuch lub inne pozostałości wojenne, powinniśmy powiadomić policję – ewentualnie jednostkę wojskową. Powiadomienie policji jest konieczne również wtedy, gdy w trakcie prac budowlanych odkryte zostaną ludzkie szczątki. W przypadku odnalezienia szczątków zwierząt powinniśmy zawiadomić regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub organ wykonawczy gminy.

Ważne! Miejsce odkrycia powinno zostać oznaczone.

Opóźnienie w pracach

Jeżeli konserwator zdecyduje o wstrzymaniu robót, początkowo przerwa nie będzie dłuższa niż miesiąc. Jednak w razie, gdy odkryty zabytek okaże się zabytkiem o wyjątkowej wartości, wojewódzki konserwator zabytków może przedłużyć okres stagnacji do 6 miesięcy, licząc od dnia doręczenia pierwotnej decyzji.

Zwłaszcza przy bardzo dużych inwestycjach budowlanych, większych niż budowa domu, wstrzymanie robót nawet do sześciu miesięcy może znacznie zakłócić harmonogram prac i doprowadzić do znacznych strat dla uczestników procesu inwestycyjnego. Oczywiście prace, które nie zagrażają zabytkowi, można prowadzić bez przeszkód.

znalezisko archeologiczne na placu budowy

Aspekt finansowy i nadzór archeologiczny

Ratunkowe badania archeologiczne to zwykle dodatkowe i wcale niemałe koszty związane z inwestycją. Dlatego coraz więcej inwestorów angażuje archeologa już na etapie przygotowawczym. Archeolog ocenia prawdopodobieństwo znalezienia artefaktów na danym terenie.

Przy okazji warto wspomnieć o nadzorze archeologicznym. Potrzeba takiego nadzoru pojawia się w momencie realizowania inwestycji w strefie ochrony konserwatorskiej lub w odległości około 100 – 200 m od zabytków archeologicznych. Taka odległość uznawana jest za bliską. Głównym celem nadzoru jest upewnienie się co do braku obiektów archeologicznych na danym terenie bądź w razie odnalezienia cennych historycznie rzeczy – ich natychmiastowe zabezpieczenie.

Na badania archeologiczne w standardowym, podstawowym zakresie wraz z niezbędną dokumentacją trzeba przeznaczyć mniej więcej 1000 zł. Oczywiście koszt wzrośnie tym bardziej, im bardziej skomplikowane są prace.

Czyją własnością są zabytki archeologiczne znalezione podczas wykopalisk?

Odkrycie archeologiczne to przede wszystkim obowiązki, a nie profity – niestety. Gdy ktoś przypadkowo znajduje przedmiot mogący być zabytkiem archeologicznym, ma obowiązek zabezpieczyć go i powiadomić konserwatora lub odpowiednie urzędy – o czym już wspomnieliśmy.

A co z muzeum? Czy można wyjąć znalezisko i zanieść jest wprost do muzeum? Wielu znalazców właśnie tak robi, jednak tej kwestii nie regulują przepisy. Poza tym dyrektor muzeum, które przyjęło znalezisko, i tak ma obowiązek skontaktować się z konserwatorem zabytków.

Znalazcy przysługuje nagroda od ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Jak reguluje Rozporządzenie Ministra Kultury z 1 kwietnia 2004 roku w sprawie nagród za odkrycie lub znalezienie zabytków archeologicznych, „wartość przyznanej nagrody nie może być większa niż dwudziestopięciokrotne przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku kalendarzowym, ogłaszane dla celów emerytalnych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski”.

Nagroda może być nagrodą pieniężną albo dyplomem. Nagroda nie przysługuje osobom zawodowo zajmującym się „poszukiwaniem skarbów”.

Kara za zniszczenie znaleziska

Jak wynika z art. 116 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, na kogoś, kto nie poinformuje niezwłocznie wojewódzkiego konserwatora zabytków, wójta (odpowiednio burmistrza albo prezydenta miasta) czy dyrektora urzędu morskiego o znalezieniu przedmiotu, który może być zabytkiem, oraz nie zrobi nic, by zabezpieczyć znalezisko (w tym miejsce znaleziska) dostępnymi środkami, można nałożyć nawiązkę do dwudziestokrotności minimalnej płacy na cel społeczny związany z opieką nad zabytkami.

Jeszcze surowiej karane jest zniszczenie (uszkodzenie) zabytku – sprawca, który dopuścił się takiego czynu, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Chyba że działał nieumyślnie – wówczas grozi mu kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.

Potrzebujesz kontenera na gruz? Zadzwoń do SkipGroup

Budujesz dom, a może remontujesz mieszkanie? Na pewno masz sporo odpadów budowlanych, w tym gruzu, które przydałoby się zagospodarować. Wywóz gruzu może być prosty – wystarczy, że skontaktujesz się z naszą firmą..

Odpady Skip to firma oferująca usługi wywozu odpadów od klientów indywidualnych z bloków, kamienic czy domów jednorodzinnych, jak i firm. Obszar naszej działalności to Poznań oraz sąsiadujące gminy, w tym Swarzędz, Czerwonak, Murowana Goślina, Kostrzyn Wielkopolski, Pobiedziska, Kórnik, Komorniki, Dopiewo, Tarnowo Podgórne, Rokietnica, Suchy Las i Luboń.

W naszej firmie bez problemu wynajmiesz kontenery na gruz i kontener na śmieci inne niż poremontowe i załadujesz do nich odpady budowlane i nie tylko. Dla nas wywóz śmieci to nie problem.